Höfundur: Már Örlygsson (mar@anomy.net) viðmótshönnuður og ráðgjafi.
Hér á eftir er dæmi um eina mögulega útfærslu á "einföldum netgreiðslum" þar sem viðskiptavinur (notandi) borgar fyrir vörur sem hann hefur pantað í lítilli vefverslun.
Í skjámyndum og skýringartextum er lögð megináhersla á að útskýra það viðmót og þær aðgerðir sem snúa að notandanum. Tæknileg útfærsla einstakra hluta er útskýrð í skjalinu "Einfaldur netgreiðslustaðall".
Viðskiptavinurinn (notandinn) er búinn að velja vörur sem hann vill kaupa í innkaupakörfu á vefsíðu seljanda.
Verslunin hefur sett upp viðeigandi greiðsluhnapp á körfusíðuna sem sendir á sitt "bankahlið" upplýsingar um reikningsnúmer og kennitölu verslunarinnar ásamt upphæð, pöntunarnúmeri og netfangi í eigu hennar (fyrir bankann til að senda greiðslustaðfestingu á) og vefslóð til að senda notandann á að greiðslu lokinni.
Notandinn smellir einfaldlega á takkann "Borga vörur"...
Bankahliðið er þjónusta (einfalt forrit) sem gerir ekkert annað en að senda greiðslubeiðni notandans áfram til hans viðskiptabanka.
Notandinn velur sinn banka (í þessu ímyndaða tilfelli "Banki.is") úr einfaldri valmynd og fær þá upp næstu skjámynd...
(Ath. það er líka mögulegt fyrir verslunina (skref 1) að leyfa viðskiptavininum að velja sinn viðskiptabanka úr fellivalmynd á pöntunarsíðunni. Þá sendir bankahliðið greiðslubeiðnina beint áfram til viðeigandi banka og viðskiptavinurinn sleppur við að sjá þessa síðu.)
Notandinn fær upp innskráningarsíðu síns heimabanka. Þar sér hann upplýsingar um móttakanda greiðslunnar (úr þjóðskrá) og upphæðina sem um ræðir.
Notandinn slær inn sitt notendanafn og lykilorð að heimabankanum, smellir á "Innskráning" og fær upp næstu skjámynd...
(Ath. ef viðskiptavinurinn var nýbúinn að framkvæma aðra netgreiðslu, og hafði ekki stimplað sig út úr heimabankanum, þá getur verið að hann sleppi þessu skrefi og fari beint í skref 4.)
Notandinn hefur skráð sig inn. Hann sér áfram upplýsingar um upphæð til greiðslu og Nafn og kennitölu verslunarinnar.
Að auki er honum sýndur listi yfir þær bankabækur (og greiðslukort!?) sem koma til greina sem úttektarreikningar. Þar þarf einnig að koma fram sú þóknun sem bankinn tekur.
Notandinn lýkur netgreiðslunni með því að velja úttektarreikning með því að smella á viðeigandi hnapp, og fær þá upp næstu skjámynd.
Greiðslan hefur nú verið framkvæmd. Notananum gefst nú kostur á að smella á hnappinn "halda áfram" sem lýkur pöntunarferlinu með formlegum hætti og skilar honum aftur í verslunina.
Þegar smellt er á hnappinn fær verslunin samstundis undirritaða staðfestingu frá bankanum á því að greitt hafi verið fyrir viðkomandi pöntun.
Ennfremur sendir heimabankinn sjálfkrafa undirritaða staðfestingu "bak við tjöldin", til að tryggja að verslunin fái að vita af greiðslunni. Þetta er gert af því það er ekki hægt að tryggja að viðskiptavinurinn smelli á "halda áfram" hnappinn.
Hér er pöntunarferlinu endanlega lokið.
Verslunin hefur fengið undirritaða staðfestingu á greiðslunni frá bankanum og gefur notandanum viðeigandi skilaboð um að pöntunin sé frágengin og varan á leiðinni.
Þarna getur verslunin einnig afhent vöruna sem keypt var, sé hún á rafrænu formi (skýrslur, tónlist, etc.), eða byrjað strax að veita einhverja rafræna þjónustu, ef um slíkt er að ræða.
Netgreiðslurnar eru eins öruggar og önnur heimabankaviðskipti. Engar viðkvæmar upplýsingar fara um hendur vefverslunarinnar og bankahliðsins. Allar fjárhagslegar upplýsingar og notendaauðkenning á sér stað yfir dulritaða tengingu (SSL) í beinum samskiptum viðskiptavinarins við heimabankann.
Til að ekki sé hægt að falsa eða eiga við tölvupóstskeytið sem móttakanda greiðslunnar berst, er nauðsynlegt að bankarnir hafi það fyrir reglu að dulrita (eða undirrita með dulmálslykli) öll staðfestingarskeyti þannig að móttakandinn geti treyst innihaldinu og viti örugglega hver sendandinn er.
Hvorki vefverslunin, né bankahliðið fá aðgang að persónulegum upplýsingum um viðskiptavininn - fyrir utan þær upplýsingar sem hann kýs að veita versluninni af fúsum og frjálsum vilja. Einu upplýsingarnar sem bankahliðið og vefverslunin hafa eru IP-tala viðskiptavinarins og viðskiptabanki hans.
Ennfremur hefur bankahliðið engin tök á að vita hvaða greiðslubeiðnir eru raunverulega kláraðar og hverjar eru bara "fikt" eða "mistök" viðkomandi netnotanda.
Einungis viðskiptabankinn veit hver greiðandinn er.
Einfaldar netgreiðslur geta gagnast fleirum en vefverslunum á borð við þá sem er sýnd í dæminu hér að ofan. Netgreiðsluformið er tæknilega mjög einfalt (í raun bara löng URL) sem gefur kost á að nota einfaldar netgreiðslur til að rukka pengina af gestum og gangandi - á vefsíðum og/eða tölvupósti.
Þannig getur lítið fyrirtæki sent rafrænar rukkanir í tölvupósti til áskrifenda sinna, og móttakendur þurfa bara að smella á vefslóðina og fara þá beint inn í sinn heimabanka (gegnum bankahlið), auðkenna sig gagnvart bankanum og greiða umbeðna upphæð með einum músarsmelli.
Einnig má sjá fyrir sér að samtök og góðgerðarstofnanir nýti sér einfaldar netgreiðslur til að taka við frjálsum framlögum á vefsíðum sínum og/eða vefsíðum samstarfs- og styrktaraðila þeirra.
Möguleikarnir eru óþrjótandi.
©2002 Már Örlygsson (mar@anomy.net)